Przetworniki w gitarze elektrycznej: HH, HSS, SS i P90 bez zgadywania

Napisał Grzegorz Sobczak, opublikowano .

Przetwornik zamienia drgania struny w sygnał, który trafia do wzmacniacza. To on, bardziej niż drewno korpusu, decyduje o tym, czy gitara brzmi szklisto, czy gęsto. W opisach sklepów układ przetworników zapisuje się skrótem liczonym od mostka do gryfu albo odwrotnie: H to humbucker, S to single coil, a P90 to osobna rodzina, która nie pasuje ani do jednej, ani do drugiej szuflady.

Single coil (S): przejrzystość i szum

Jedna cewka nawinięta na magnesy. Sygnał jest jasny, ma wyraźny atak i dobrze oddaje różnice w sile uderzenia. Ceną jest brum sieciowy, słyszalny zwłaszcza przy mocnym przesterze i blisko monitora komputera. Klasyczny przykład to układ SS w gitarach typu T, jak Harley Benton TE-52: przetwornik przy mostku daje twardy, krótki dźwięk, ten przy gryfie jest okrągły i ciepły.

Odmianą są przetworniki typu JM, szersze i płaskie, z łagodniejszą górą. Ma je Harley Benton JA-60CC. Brzmią mniej ostro niż zwykły single coil, co lubią osoby grające indie, surf i shoegaze.

Humbucker (H): dwie cewki, mniej szumu, więcej masy

Dwie cewki połączone w przeciwfazie wygaszają brum. Przy okazji sygnał jest mocniejszy i ma więcej środka, więc przester robi się gęsty i stabilny. Stąd układ HH w gitarach rockowych i metalowych:

  • Harley Benton WL-20BK ma dwa humbuckery o wysokim wysterowaniu, ustawione pod mocne granie.
  • Epiphone Explorer 80s EMG korzysta z aktywnych przetworników, zasilanych baterią, które dają równy i bardzo cichy sygnał.
  • Gibson SG Standard łączy humbucker 490R przy gryfie z 490T przy mostku, czyli parę o umiarkowanej mocy, dobrą do klasycznego rocka.
  • Harley Benton TE-20HH pokazuje, że kształt gitary typu T nie przesądza o brzmieniu: z dwoma humbuckerami gra bliżej SG niż klasycznej telki.
  • Mayones Regius Core 6 ma dwa humbuckery Velvetrone dobrane osobno do pozycji przy mostku i przy gryfie.

Humbucker nie musi być duży. Mini humbucker w Harley Benton Manhattan-Standard ma węższą obudowę i jaśniejsze brzmienie niż pełnowymiarowy. Z kolei Gretsch G6131-MY ma tylko jeden przetwornik przy mostku: zero przełącznika, jeden kierunek brzmienia, i właśnie o to chodzi w tym modelu.

HSS: humbucker przy mostku, dwa single coile wyżej

Układ HSS to kompromis, który wiele osób wybiera na pierwszą gitarę. Humbucker przy mostku obsługuje przester, a dwa single coile dają czysty, szklisty dźwięk w pozycjach pośrednich. Tak są zbudowane Harley Benton ST-20HSS i Harley Benton ST-Modern HSS. Jeśli nie wiesz jeszcze, w którą stronę pójdziesz, HSS zamyka najmniej drzwi.

P90: jedna cewka, ale gruba

P90 to single coil z szerszą cewką i większą liczbą zwojów. Daje więcej środka i chrypki niż zwykły single coil, a mniej masy niż humbucker. Szumi, choć zwykle mniej niż wąski single coil. Pasuje do bluesa, garage rocka i punka. Dwa P90 mają Epiphone Casino, półpudło o pustym w środku korpusie, oraz Harley Benton TE-90QM, komorowe półpudło w kształcie T.

Jak wybrać w trzech pytaniach

Grasz głównie Układ, od którego warto zacząć
czysto, funk, pop, indie SS albo HSS
klasyczny rock, blues z przesterem HH umiarkowanej mocy albo P90
metal, mocny przester, nisko strojone struny HH o wysokim wysterowaniu lub aktywne
wszystko po trochu HSS

Pierwsze pytanie: czy grasz z dużym przesterem? Jeśli tak, humbucker przy mostku oszczędzi ci walki z brumem. Drugie: czy zależy ci na czystym, dzwoniącym dźwięku? Wtedy przyda się choć jeden single coil. Trzecie: czy grasz w domu przy komputerze? Single coil potrafi tam łapać zakłócenia, więc HH lub HSS będą spokojniejsze.

Przetworniki da się później wymienić, ale wymiana kosztuje i wymaga lutowania. Lepiej od razu wybrać gitarę, której układ pasuje do twojej muzyki, a ewentualną wymianę zostawić na moment, gdy dokładnie wiesz, czego brakuje.

Noty z tego samouczka

Solówka
Działy